Πόσο δεξιά μπορεί να πάει η ΝΔ; Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και το πρόβλημα των διαρροών στην Ακροδεξιά

Η πίεση που δέχεται η Νέα Δημοκρατία από τα κόμματα που βρίσκονται στα δεξιά της – κυρίως την Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου και τη Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου – έχει οδηγήσει την κυβέρνηση σε μια εμφανή αναπροσαρμογή της δημόσιας ρητορικής της. Το Μαξίμου ακολουθεί τη λογική που στην πολιτική επιστήμη είναι γνωστή ως «ενσωμάτωση»: το κυβερνών κόμμα επιχειρεί να αφαιρέσει από την Ακροδεξιά το μονοπώλιο σε ζητήματα που οι εκπρόσωποί της θεωρούν προνομιακό πεδίο πολιτικής έκφρασης. Πάρτε για παράδειγμα το μεταναστευτικό.

Αμφιλεγόμενο και ακροδεξιό

Στη διαχείρισή του συγκεκριμένου ζητήματος αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο Θάνος Πλεύρης στη συνέντευξη που έδωσε πριν μερικές μέρες στο εξαιρετικά αμφιλεγόμενο αμερικανικό δίκτυο, Breitbart News. Πρόκειται για ένα δίκτυο που στήριξε φανατικά την επανεκλογή Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές. Αξίζει να σημειωθεί ότι έχει χαρακτηριστεί από μεγάλο μέρος του αμερικανικού Τύπου και της ακαδημαϊκής κοινότητας ως μέσο της αμερικανικής άκρας δεξιάς και έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για διασπορά παραπληροφόρησης και θεωριών συνωμοσίας.

Σε αυτό το μέσο λοιπόν ο κ. Πλεύρης βρήκε την ευκαιρία να εκφράσει τον θαυμασμό του στο πρόσωπο του Ντόναλντ Τραμπ, εξαίροντας την μεταναστευτική πολιτική του από τότε που ανέλαβε και πάλι τα ηνία των ΗΠΑ. Μάλιστα, ήταν τέτοιος ο θαυμασμός του κ. Πλεύρη, που ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος αναδημοσίευσε στη συνέχεια τη συνέντευξη στο Truth Social.

Δεν είναι η πρώτη φορά που στελέχη της ΝΔ «φλερτάρουν» με το ακροδεξιό μέσο, επιχειρώντας να αποκτήσουν μεγαλύτερη επαφή με τον αμερικανικό παράγοντα και τον Λευκό Οίκο. Λίγες μέρες πριν τον κ. Πλεύρη, είχαν προηγηθεί ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αλλά και ο γραμματέας της ΝΔ, Κωνσταντίνος Κυρανάκης.

Μάλιστα, επιδόθηκαν σε έναν… άτυπο διαγωνισμό αναφορικά με το ποιος θα υμνήσει καλύτερα τον Αμερικανό Πρόεδρο. Για τον κ. Γεωργιάδη, ο Ντόναλντ Τραμ είναι «ο φυσικός ηγέτης του δυτικού κόσμου», ενώ για τον κ. Κυρανάκη, «ο πραγματικός ηγέτης της Δύσης».

Η προσέγγιση

Η προσέγγιση αυτή δεν αποτελεί πρωτοβουλία μεμονωμένων υπουργών. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δώσει δύο συνεντεύξεις στο Breitbart μέσα σε διάστημα περίπου ενός έτους, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο μέσο βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο της κριτικής για τη δημοσιογραφική του αξιοπιστία. Η επιλογή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία, καθώς εντάσσεται στην προσπάθεια καλλιέργειας διαύλων επικοινωνίας με το περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ και τον Λευκό Οίκο.

Η στρατηγική αυτή απέδωσε και σε επίπεδο συμβολισμών. Μετά τη δεύτερη συνέντευξη, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε δημοσίως τον Κυριάκο Μητσοτάκη «εξαιρετικό σύμμαχο» και «φανταστικό τύπο», προσφέροντας στον Έλληνα πρωθυπουργό μια ιδιαίτερα θετική αναφορά σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνησή του επιχειρεί να ανακτήσει το πιο συντηρητικό εκλογικό ακροατήριο.

Το κρίσιμο ερώτημα

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτή η στρατηγική. Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να απορροφήσει την πολιτική πίεση που δέχεται από τα δεξιά της, χωρίς να επιτρέψει στους φορείς της Ακροδεξιάς να μετατραπούν σε αυτόνομους, ισχυρούς πόλους.

Πρόκειται για μια λεπτή ισορροπία: από τη μία πλευρά, το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει ότι ένα τμήμα του εκλογικού σώματος που παραδοσιακά ψήφιζε ΝΔ έχει μετακινηθεί προς την Ελληνική Λύση και τη Φωνή Λογικής· από την άλλη, αντιλαμβάνεται ότι η πλήρης υιοθέτηση της πολιτικής τους ατζέντας θα μπορούσε να αλλοιώσει το ευρωπαϊκό και φιλελεύθερο προφίλ που αποτελεί βασικό στοιχείο της κυβερνητικής ταυτότητας.

Μπορεί να ζήσει με αυτό; Η εικόνα της και τα πεπραγμένα της κατά την τελευταία επταετία που βρίσκεται στην εξουσία λέει ότι μπορεί. Εξάλλου δεν κάνει τίποτε περισσότερο ή λιγότερο από άλλες συντηρητικές κυβερνήσεις της Ε.Ε. που αντιμετωπίζουν το ίδιο ακριβώς πρόβλημα: τη διαρροή ψηφοφόρων στα δεξιά τους.

Η επιλογή της ενσωμάτωσης

Έτσι, η επιλογή που διαμορφώνεται είναι περισσότερο αυτή της ενσωμάτωσης παρά της σύγκρουσης. Η κυβέρνηση υιοθετεί σκληρότερη γλώσσα σε ζητήματα μετανάστευσης και ασφάλειας, επιχειρεί να επαναφέρει στο προσκήνιο έννοιες όπως η προστασία των συνόρων και η αυστηρότερη εφαρμογή των επιστροφών και ταυτόχρονα επενδύει σε μια ρητορική που απευθύνεται στο αίσθημα εθνικής ασφάλειας.

Η πρόσφατη δημόσια παρουσία του Θάνου Πλεύρη στο μεταναστευτικό -αλλά και του προκατόχου του Μάκη Βορίδη- αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μετατόπισης, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο αποτελεσματικότερος εκφραστής μιας πολιτικής που τα κόμματα στα δεξιά της διεκδικούν ως προνομιακό τους πεδίο.

Αντίστροφα

Το πρόβλημα για τη ΝΔ είναι ότι η πολιτική αυτή μπορεί να λειτουργήσει και αντίστροφα. Όσο περισσότερο υιοθετεί στοιχεία της ατζέντας των κομμάτων της Ακροδεξιάς, τόσο δυσκολότερο γίνεται να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η αυθεντική εκδοχή αυτής της ατζέντας βρίσκεται στο κυβερνητικό κόμμα και όχι στους αυθεντικούς εκφραστές της. Η Αφροδίτη Λατινοπούλου, άλλωστε, επιχειρεί ακριβώς να οικοδομήσει αυτή την αντίφαση, κατηγορώντας τον Κυριάκο Μητσοτάκη ότι έχει μετατρέψει τη ΝΔ σε ένα κόμμα χωρίς σαφή δεξιά ταυτότητα.

Κι εδώ τίθεται το διαχρονικό ερώτημα: Γιατί κάποιος να προτιμήσει το αντίγραφο όταν έχει την επιλογή του πρωτότυπου; Στη ΝΔ υπάρχουν σήμερα ουκ ολίγα πρόσωπα που γνωρίζουν την απάντηση. Άδωνις Γεωργιάδης, Θάνος Πλεύρης, Μάκης Βορίδης προέρχονται από τον ακροδεξιό ΛΑΟΣ του Καρατζαφέρη και ήταν εκείνοι που πριν κάποια χρόνια ασκούσαν έντονη κριτική στη ΝΔ από τα δεξιά.

Το ίδιο ισχύει και για τον Κυριάκο Βελόπουλο, ο οποίος επιχειρεί να εμφανιστεί ως η πιο συνεπής αντιπολιτευτική δύναμη απέναντι στην κυβέρνηση, επενδύοντας στην οργή, στην απογοήτευση και στην αίσθηση ότι η ΝΔ έχει απομακρυνθεί από ένα τμήμα της παραδοσιακής δεξιάς βάσης της.

Ας μην ξεχνάμε και την εκκρεμότητα για το κόμμα Σαμαρά, όπου στην κυβέρνηση κάνουν υπολογισμούς για την εκλογική ζημιά που αυτό μπορεί να επιφέρει. Εν ολίγοις μιλάμε για έναν τριπλό πονοκέφαλο για το Μαξίμου.

Η μάχη

Κατά συνέπεια, η μάχη της ΝΔ με όσους βρίσκονται στα δεξιά της δεν είναι απλώς μάχη για μερικές εκλογικές μονάδες. Είναι μάχη για το ποιος θα καθορίσει το περιεχόμενο της ελληνικής Δεξιάς στην επόμενη πολιτική περίοδο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί να κρατήσει ενωμένη μια ευρύτερη εκλογική συμμαχία, στην οποία συνυπάρχουν φιλελεύθεροι, κεντροδεξιοί, συντηρητικοί και ψηφοφόροι με σαφώς πιο σκληρές θέσεις σε ζητήματα ταυτότητας και μετανάστευσης.

Η πρόκληση είναι να μετατοπίσει τη ρητορική του αρκετά ώστε να ανακόψει τις διαρροές προς τα δεξιά, χωρίς να μετατρέψει τη ΝΔ σε κάτι διαφορετικό από το κόμμα που κέρδισε τις εκλογές του 2019 και του 2023.

Ο κίνδυνος

Σε αυτή την εξίσωση βρίσκεται και ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το κυβερνών κόμμα. Η Ακροδεξιά δεν χρειάζεται απαραίτητα να γίνει κυβέρνηση για να κερδίσει πολιτικά. Αρκεί να επιβάλει τη θεματολογία της. Αν η ΝΔ υποχρεώνεται διαρκώς να απαντά με τους δικούς της όρους στα ζητήματα που θέτουν ο Κυριάκος Βελόπουλος και η Αφροδίτη Λατινοπούλου, τότε ένα μέρος της πολιτικής ατζέντας έχει ήδη μετακινηθεί προς τα δεξιά.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα καταφέρει να επαναφέρει στη ΝΔ τους ψηφοφόρους που έχουν φύγει προς τα δεξιά. Είναι αν, στην προσπάθειά του να τους επαναφέρει, θα καταφέρει να κρατήσει εκείνους που είχε κερδίσει από το κέντρο. Και αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη εξίσωση με την οποία θα βρεθεί αντιμέτωπος.

Δημήτρης Τερζής

in.gr