ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ: Μικρομεσαίοι, από τη «μεγέθυνση» του 2023 στη «στήριξη» του 2026

Τρία χρόνια μετά τις εκλογές, η κυβέρνηση ανακοινώνει ελαφρύνσεις για εκείνους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τεκμαρτή φορολόγηση, αυξημένο λειτουργικό κόστος και διαδοχικές νέες υποχρεώσεις

Το 2023 η Νέα Δημοκρατία προσήλθε στις εκλογές παρουσιάζοντας ένα οικονομικό μοντέλο που έδινε μεγάλη έμφαση στην αύξηση της παραγωγικότητας, στην ψηφιοποίηση, στις επενδύσεις, στην εξωστρέφεια και στη δημιουργία μεγαλύτερων και περισσότερο ανταγωνιστικών επιχειρηματικών σχημάτων.

Η φιλοσοφία αυτή δεν εμφανίστηκε ξαφνικά.

Είχε προηγηθεί η Έκθεση της Επιτροπής Πισσαρίδη, η οποία είχε συγκροτηθεί με απόφαση του Πρωθυπουργού και παρουσίαζε ένα συνολικό σχέδιο για την ελληνική οικονομία. Η Έκθεση δεν έγραψε ποτέ ότι «πρέπει να κλείσουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις». Αντίθετα, περιλάμβανε και προγράμματα στήριξης των ΜμΕ. Παράλληλα όμως αντιμετώπιζε το μικρό μέσο μέγεθος των ελληνικών επιχειρήσεων ως διαρθρωτική αδυναμία και έδινε έμφαση στην παραγωγικότητα, στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση, στην ανάπτυξη και στη δημιουργία ισχυρότερων επιχειρηματικών σχημάτων. 

Αυτό έχει σημασία.

Διότι άλλο είναι να ισχυριστεί κανείς ότι υπήρχε γραπτό σχέδιο «κλεισίματος των μικρών» —κάτι που δεν τεκμηριώνεται— και άλλο να εξετάσει εάν οι πολιτικές που ακολούθησαν δημιούργησαν ένα οικονομικό περιβάλλον στο οποίο η πολύ μικρή επιχείρηση δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να επιβιώσει.

Και εκεί βρίσκεται η ουσία.

Τι υποσχόταν η Νέα Δημοκρατία το 2023

Το κυβερνητικό πρόγραμμα του 2023 υποσχόταν, μεταξύ άλλων, ενίσχυση 150.000 επιχειρήσεων για τον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό τους και πρόσβαση σε 17 δισ. ευρώ φθηνού δανεισμού μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0». 

Υποσχόταν επίσης σταδιακή και τελικά πλήρη κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, καθώς και περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών επιβαρύνσεων. 

Το μήνυμα ήταν σαφές: επενδύσεις, χρηματοδότηση, ψηφιακός εκσυγχρονισμός και ένα φιλικότερο επιχειρηματικό περιβάλλον.

Μόνο που η καθημερινότητα της μικρής επιχείρησης από το 2023 έως το 2026 αποδείχθηκε πολύ πιο σύνθετη.

Το τεκμαρτό που ήρθε λίγους μήνες μετά τις εκλογές

Τον Δεκέμβριο του 2023 θεσπίστηκε με τον νόμο 5073/2023 το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα για την ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα.

Ο νόμος ορίζει ότι για τους ασκούντες ατομική επιχείρηση το ετήσιο εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα τεκμαίρεται ότι δεν μπορεί να υπολείπεται ενός ποσού το οποίο προκύπτει βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, ανεξάρτητα από το πραγματικό καθαρό εισόδημα που δηλώνεται. 

Για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές ατομικές επιχειρήσεις αυτό σήμαινε ότι πλέον δεν αρκούσε το πραγματικό λογιστικό αποτέλεσμα της χρονιάς.

Το κράτος προσδιόριζε ένα ελάχιστο εισόδημα το οποίο θεωρούσε ότι ο επαγγελματίας όφειλε να έχει αποκτήσει.

Η κυβέρνηση παρουσίασε το μέτρο ως εργαλείο αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής.

Όμως η πολιτική αντίφαση είναι εμφανής: μέσα σε λίγους μήνες από τις εκλογές, εκεί όπου είχε προηγηθεί η υπόσχεση για στήριξη της επιχειρηματικότητας, προστέθηκε ένας νέος μηχανισμός φορολόγησης ειδικά για τους αυτοαπασχολούμενους και τις ατομικές επιχειρήσεις.

Και το 2026 η ίδια κυβέρνηση επανέρχεται για να διορθώσει μέρος αυτού του συστήματος.

Η ψηφιοποίηση έχει οφέλη – αλλά έχει και κόστος

Στην ίδια περίοδο η μικρή επιχείρηση κλήθηκε να προσαρμοστεί σε μια διαρκώς αυξανόμενη σειρά ψηφιακών και διοικητικών υποχρεώσεων.

myDATA.

POS.

Διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών.

Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας.

ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

Ηλεκτρονικά παραστατικά και διαρκείς τεχνικές προσαρμογές.

Η ψηφιοποίηση ασφαλώς μπορεί να περιορίσει τη φοροδιαφυγή, να προστατεύσει τους συνεπείς επιχειρηματίες από τον αθέμιτο ανταγωνισμό και μακροπρόθεσμα να απλοποιήσει διαδικασίες.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η μετάβαση γίνεται χωρίς κόστος.

Το 2024 οι επιχειρήσεις υποχρεώθηκαν να προχωρήσουν στη διασύνδεση POS και ταμειακών συστημάτων. Η ίδια η ΑΑΔΕ προβλέπει αναβάθμιση ταμειακών συστημάτων όπου απαιτείται και ολοκλήρωση της διαδικασίας από πιστοποιημένο τεχνικό. 

Για μια μεγάλη αλυσίδα, ένα νέο λογισμικό, μια αλλαγή στο ERP ή μια νέα διαδικασία HR μπορεί να αποτελεί ακόμη ένα έργο ενός οργανωμένου τμήματος πληροφορικής ή λογιστηρίου.

Για ένα κατάστημα με δύο ή τρεις υπαλλήλους, όμως, η ίδια αλλαγή σημαίνει τηλεφωνήματα στον λογιστή, τεχνικό, νέο εξοπλισμό, εφαρμογές, συνδρομές και χρόνο που αφαιρείται από την πραγματική λειτουργία της επιχείρησης.

Και αυτό δεν αποτελεί απλώς πολιτικό ισχυρισμό.

Ο ίδιος ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών έχει επισημάνει ότι myDATA, Ψηφιακή Κάρτα και POS συνεπάγονται πρόσθετο κόστος λόγω της ανάγκης συνεργασίας με παρόχους. 

Ειδικά για την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, το ΕΕΑ έχει καταγράψει πρόσθετο λειτουργικό κόστος για εξοπλισμό, αγορά και διατήρηση ψηφιακών εφαρμογών και συστημάτων, καθώς και για την καθημερινή παρακολούθηση της εφαρμογής της. 

Από τον Φεβρουάριο του 2026 λειτουργεί πλέον πλήρως και το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο σύστημα καταργεί έντυπα και μειώνει τη γραφειοκρατία. Αυτό πρέπει να καταγραφεί. Ταυτόχρονα, όμως, ακόμη και το ίδιο το Υπουργείο Εργασίας είχε προβλέψει μεταβατική περίοδο ώστε οι επιχειρήσεις να εξασφαλίσουν τη συμβατότητα των πληροφοριακών συστημάτων τους με το νέο ΕΡΓΑΝΗ. 

Το πρόβλημα είναι το άθροισμα

Καμία από αυτές τις αλλαγές από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι οδηγεί μια επιχείρηση στο κλείσιμο.

Αυτό θα ήταν υπερβολικά απλοϊκό.

Το πρόβλημα βρίσκεται στο άθροισμα.

• Ενέργεια.
• Ενοίκια.
• Πρώτες ύλες.
• Μισθολογικό και μη μισθολογικό κόστος.
• Τραπεζικές προμήθειες.
• Λογιστική υποστήριξη.
• POS.
• Λογισμικά.
• Ψηφιακές εφαρμογές.
• Τεχνικοί.
• myDATA.
• Ψηφιακή Κάρτα.

Και πάνω σε όλα αυτά, τεκμαρτή φορολόγηση.

Όταν προσθέτεις συνεχώς σταθερά κόστη στη λειτουργία μιας επιχείρησης, δεν επιβαρύνονται όλοι το ίδιο.

Ένα επιπλέον ετήσιο κόστος μερικών χιλιάδων ευρώ είναι σχεδόν αμελητέο για μια μεγάλη εταιρεία με εκατομμύρια ευρώ τζίρο.

Για ένα μικρό κατάστημα που στο τέλος της χρονιάς προσπαθεί να αφήσει ένα εισόδημα για την οικογένεια του ιδιοκτήτη, μπορεί να είναι καθοριστικό.

Και κάπου εδώ η συζήτηση επιστρέφει στην οικονομική φιλοσοφία από την οποία ξεκινήσαμε.

Εάν αυξάνεται συνεχώς το ελάχιστο οικονομικό και διοικητικό κόστος που απαιτείται για να λειτουργεί νόμιμα μια επιχείρηση, τότε αποκτά πλεονέκτημα εκείνος που διαθέτει οικονομίες κλίμακας.

Δηλαδή ο μεγαλύτερος.

Ο μικρότερος πρέπει είτε να αυξήσει τον τζίρο του, είτε να μεγαλώσει, είτε να απορροφήσει το κόστος, είτε τελικά να αποχωρήσει από την αγορά.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι υπήρξε κυβερνητική εντολή «κλείστε τους μικρούς».

Δείχνει όμως πώς ένα σύνολο πολιτικών μπορεί στην πράξη να λειτουργήσει πολύ διαφορετικά για τον μεγάλο και πολύ διαφορετικά για τον μικρό.

Και τι λένε σήμερα οι ίδιοι οι μικρομεσαίοι;

Τα στοιχεία του 2026 είναι αποκαλυπτικά.

Σύμφωνα με την εξαμηνιαία έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο δείκτης οικονομικού κλίματος των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων υποχώρησε στις 56,5 μονάδες από 59,2 το προηγούμενο εξάμηνο. 

Το 21,8% των μικρών επιχειρήσεων δηλώνει ότι δεν διαθέτει καθόλου ρευστά διαθέσιμα.

Άλλο 22,9% διαθέτει ρευστότητα που επαρκεί το πολύ για έναν μήνα.

Δηλαδή σχεδόν το 45% των μικρών επιχειρήσεων βρίσκεται είτε χωρίς κανένα διαθέσιμο απόθεμα είτε με οικονομική «ανάσα» μικρότερη του ενός μήνα. 

Το 48% δηλώνει περαιτέρω μείωση της ρευστότητάς του.

Παράλληλα, σε σχέση με το 2025, το 73,3% πληρώνει ακριβότερα την ηλεκτρική ενέργεια, το 73,2% ακριβότερα τα καύσιμα και το 77,5% ακριβότερες πρώτες ύλες και προμήθειες. 

Αυτή είναι η πραγματικότητα μέσα στην οποία φτάνουμε στη ΔΕΘ του 2026.

Και ξαφνικά, το 2026, οι μικρομεσαίοι επιστρέφουν στο επίκεντρο

Στην 90ή ΔΕΘ η κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα σειρά ελαφρύνσεων για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.

Μεταξύ άλλων προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου των ατομικών επιχειρήσεων από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για νομικά πρόσωπα αρχικά στην περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια ευρύτερα, καθώς και παρεμβάσεις που μειώνουν τη φορολογική επιβάρυνση των επαγγελματιών. 

Ιδιαίτερη σημασία έχει όμως το τεκμαρτό.

Στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός ρωτήθηκε για το μέτρο που είχε προκαλέσει αντιδράσεις στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Απαντώντας υπερασπίστηκε τη συνολική φορολογική πολιτική της κυβέρνησης και παρέπεμψε στη μείωση του φόρου των επιχειρήσεων από 29% σε 22%, στη μείωση της φορολογίας των μερισμάτων, στην κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης και στην κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος. 

Αυτά είναι πραγματικές φορολογικές μειώσεις και πρέπει να αναγνωρίζονται ως τέτοιες.

Υπάρχει όμως και η άλλη μισή εικόνα.

Πολλές από τις μεγάλες μειώσεις στις οποίες αναφέρεται ο Πρωθυπουργός είχαν ήδη πραγματοποιηθεί πριν από τη δεύτερη κυβερνητική θητεία.

Αντίθετα, το τεκμαρτό εισόδημα των αυτοαπασχολούμενων θεσπίστηκε μετά τις εκλογές του 2023.

Και τώρα, τρία χρόνια αργότερα, η ίδια κυβέρνηση επανέρχεται για να το ελαφρύνει.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι εάν «η κυβέρνηση αγαπά ή μισεί τις επιχειρήσεις»

Αυτό θα ήταν μια πολιτική καρικατούρα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο συγκεκριμένο:

Τι συνέβη από το 2023 μέχρι το 2026 στη μικρή ελληνική επιχείρηση;

Από τη μια πλευρά υπήρξαν φορολογικές μειώσεις, κατάργηση επιβαρύνσεων, χρηματοδοτικά προγράμματα και ψηφιακός εκσυγχρονισμός.

Από την άλλη πλευρά προστέθηκαν τεκμαρτή φορολόγηση, νέα συστήματα συμμόρφωσης, POS–ταμειακές, myDATA, Ψηφιακή Κάρτα, διαρκείς ψηφιακές προσαρμογές και ένα πραγματικό κόστος λειτουργίας που αυξήθηκε δραματικά από ενέργεια, καύσιμα και πρώτες ύλες.

Και σήμερα σχεδόν ο ένας στους δύο μικρούς επιχειρηματίες δηλώνει ότι έχει μηδενική ή μόλις ενός μήνα ρευστότητα.

Αυτή είναι η εικόνα που πρέπει να συγκριθεί με τη σημερινή κυβερνητική ρητορική περί «στήριξης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας».

Από την πίεση στη νέα «στήριξη»

Δεν χρειάζεται λοιπόν να ισχυριστούμε ότι το σχέδιο Πισσαρίδη έγραφε «κλείστε τους μικρομεσαίους».

Δεν το έγραφε.

Το πολύ πιο σοβαρό ερώτημα είναι εάν η πολιτική που εφαρμόστηκε δημιούργησε στην πράξη ένα περιβάλλον στο οποίο η βιωσιμότητα της πολύ μικρής επιχείρησης έγινε δυσκολότερη.

Και τώρα η κυβέρνηση εμφανίζεται να διορθώνει μέρος εκείνων ακριβώς των επιβαρύνσεων που η ίδια θέσπισε.

Το 2023 επέβαλε το νέο τεκμαρτό.

Το 2026 το ελαφρύνει.

Την ίδια περίοδο, οι επαγγελματίες κλήθηκαν να απορροφήσουν μια σειρά νέων ψηφιακών και διοικητικών υποχρεώσεων.

Και σήμερα η κυβέρνηση ανακοινώνει ότι θέλει να τους στηρίξει.

Δεν αποδεικνύεται από τα οικονομικά στοιχεία ότι αυτή η μετατόπιση γίνεται επειδή η Νέα Δημοκρατία χάνει εκλογική επιρροή στους μικρομεσαίους. Αυτό απαιτεί ξεχωριστή εξέταση εκλογικών και δημοσκοπικών δεδομένων.

Αποδεικνύεται όμως κάτι άλλο:

το 2026 η κυβέρνηση αναγκάζεται να επανέλθει με ελαφρύνσεις σε μια κατηγορία πολιτών που, σύμφωνα με τα ίδια τα στοιχεία των επαγγελματικών τους φορέων, βρίσκεται υπό έντονη οικονομική πίεση.

Και γι’ αυτό ο μικρομεσαίος δικαιούται σήμερα να ρωτήσει:

Γιατί έπρεπε πρώτα να περάσουν τρία χρόνια τεκμαρτής φορολόγησης, νέων υποχρεώσεων και αυξημένου λειτουργικού κόστους για να ανακαλύψει ξανά η κυβέρνηση την ανάγκη στήριξης της μικρής επιχείρησης;

Και, κυρίως:

οι σημερινές εξαγγελίες αποτελούν μια πραγματική αλλαγή οικονομικής πολιτικής ή απλώς μια προσπάθεια να διορθωθούν οι συνέπειες της πολιτικής που εφαρμόστηκε από το 2023 μέχρι σήμερα;

Αυτή την απάντηση δεν θα τη δώσουν οι εξαγγελίες.

Θα τη δώσει η πραγματική κατάσταση του ταμείου της μικρής επιχείρησης στο τέλος του μήνα.

 

Αγγελος Αγραφιώτης

Υποψήφιος Βουλευτής

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Μαγνησίας

 

Πηγές

Έκθεση Επιτροπής Πισσαρίδη – Σχέδιο Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία⁠

Πρόγραμμα Διακυβέρνησης ΝΔ 2023–2027⁠

ΝΔ – Πρόσβαση σε χρηματοδότηση / 150.000 επιχειρήσεις και 17 δισ. ευρώ⁠

Ν. 5073/2023 – Ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα επιχειρηματικής δραστηριότητας⁠

ΑΑΔΕ – Διασύνδεση POS και Ταμειακών Συστημάτων⁠

Υπουργείο Εργασίας – Πλήρης λειτουργία ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ από 16/2/2026⁠

Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών – Κόστος Ψηφιακής Κάρτας για τις επιχειρήσεις⁠

ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ – Οικονομικό κλίμα μικρών επιχειρήσεων, Α΄ εξάμηνο 2026⁠

Ελληνική Κυβέρνηση – Οικονομικά μέτρα 90ής ΔΕΘ 2026⁠

Συνέντευξη Τύπου Κυριάκου Μητσοτάκη στην 90ή ΔΕΘ, 7/9/2026⁠