«Ένας νεκρός εργαζόμενος και μια “ψυχρή” ανακοίνωση: Όταν η ανθρώπινη ζωή χάνεται πίσω από τα δελτία Τύπου»

Ο θάνατος εργαζομένου του ΔΕΔΔΗΕ στην Αθήνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια τυπική υπηρεσιακή υπόθεση. Τα ερωτήματα για την ασφάλεια, τις ευθύνες και τη σιωπή μέρους των ΜΜΕ απαιτούν απαντήσεις.

Ο πρόσφατος θάνατος εργαζομένου του ΔΕΔΔΗΕ στην Αθήνα θα έπρεπε να έχει προκαλέσει σοκ, δημόσιο διάλογο και ουσιαστική αυτοκριτική. Αντί γι’ αυτό, η κοινωνία παρακολούθησε μια χλιαρή, σχεδόν αποστειρωμένη ανακοίνωση από την εταιρεία, η οποία περιορίστηκε στο να γνωστοποιήσει ότι διατάχθηκε ΕΔΕ.

Ούτε μία δημόσια δέσμευση στήριξης της οικογένειας.
Ούτε μία αναφορά σε οικονομική αποκατάσταση των οικείων.
Ούτε μία ανακοίνωση για πρόσληψη συγγενικού προσώπου ή για έμπρακτη μέριμνα προς τους ανθρώπους που έμειναν πίσω.

Σαν να χάθηκε ένας αριθμός μητρώου και όχι ένας άνθρωπος που εργαζόταν σε ένα από τα πιο επικίνδυνα τεχνικά επαγγέλματα της χώρας.

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα.

Διότι όταν ένας εργαζόμενος χάνει τη ζωή του εν ώρα εργασίας, ειδικά σε τεχνικό αντικείμενο υψηλού κινδύνου όπως οι ηλεκτρολογικές εργασίες δικτύου, δεν πρόκειται απλώς για ένα “δυσάρεστο συμβάν”. Πρόκειται για σοβαρό εργατικό ατύχημα, το οποίο υπό κανονικές συνθήκες ενεργοποιεί άμεσα συγκεκριμένες ποινικές και διοικητικές διαδικασίες.

Η κοινή εμπειρία σε αντίστοιχες υποθέσεις δείχνει ότι σε εργατικά δυστυχήματα συνήθως εξετάζονται άμεσα οι ευθύνες τεχνικών ασφαλείας, εργοδηγών, τεχνικών διευθυντών και υπευθύνων έργου. Συχνά μάλιστα γίνονται συλλήψεις στο πλαίσιο του αυτοφώρου, έως ότου διαπιστωθούν οι ακριβείς συνθήκες του δυστυχήματος.

Στην παρούσα υπόθεση, όμως, οι ελάχιστες πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν δεν αναφέρουν τίποτα σχετικό.
Καμία ενημέρωση για προσαγωγές.
Καμία αναφορά σε υπευθύνους ασφαλείας.
Καμία σαφής εικόνα για το αν τηρούνταν τα πρωτόκολλα προστασίας.

Και την ίδια στιγμή, μεγάλο μέρος των ΜΜΕ αντιμετώπισε το γεγονός σχεδόν αδιάφορα.

Εδώ γεννάται ένας ακόμη σοβαρός προβληματισμός: μπορεί άραγε να αγνοηθεί ότι η ΔΕΗ και ο ΔΕΔΔΗΕ συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους διαφημιζόμενους οργανισμούς της χώρας, με τεράστια παρουσία σε χορηγίες, καμπάνιες και “κοινωνικά δρώμενα”;
Μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο ότι ένα τόσο σοβαρό εργατικό δυστύχημα και η απώλεια ανθρώπινης ζωής,  πέρασε σχεδόν στα ψιλά γράμματα;

Ίσως εξηγείται,  όταν ενημερωνόμαστε για μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα που έχουν δημοσιευθεί:

Η ΔΕΗ ανακοίνωσε οικονομική ενίσχυση ύψους 1 εκατ. ευρώ προς 16 οργανώσεις και σωματεία για παιδιά, στο πλαίσιο δράσεων… εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.

Ο όμιλος ΔΕΗ/ΔΕΔΔΗΕ συμμετέχει συστηματικά ως χορηγός σε:

• πολιτιστικές εκδηλώσεις,
• αθλητικές διοργανώσεις,
• συνέδρια ενέργειας,
• κοινωνικές και περιβαλλοντικές καμπάνιες,
• δράσεις δήμων και περιφερειών,
• εκπαιδευτικά προγράμματα και ημερίδες.

Σε επίπεδο ΜΜΕ, η ΔΕΗ και ο ΔΕΔΔΗΕ θεωρούνται από τους μεγαλύτερους διαφημιζόμενους οργανισμούς στην Ελλάδα, με:

• τηλεοπτικές καμπάνιες,
• χορηγούμενα αφιερώματα,
• διαφημιστικά πακέτα σε ενημερωτικές ιστοσελίδες,
• sponsorships εκπομπών και ενεργειακών forums,
• καμπάνιες “πράσινης ανάπτυξης” και ψηφιακού μετασχηματισμού.

Υπάρχουν επίσης συνεργασίες προβολής μέσω ειδικών εκδόσεων και ενεργειακών συνεδρίων σε μεγάλα οικονομικά και ενημερωτικά μέσα (ΟΤ, Capital, ενεργειακά portals κ.ά.), όπου ο ΔΕΔΔΗΕ εμφανίζεται ως “χορηγός επικοινωνίας”, “στρατηγικός εταίρος” ή “υποστηρικτής”.

Αυτό φυσικά δεν αποδεικνύει αυτομάτως παρέμβαση στην ειδησεογραφία. Όμως πολιτικά και δημοσιογραφικά δημιουργεί εύλογο δημόσιο ερώτημα όταν:

• ένας ισχυρός οργανισμός αποτελεί σημαντικό διαφημιζόμενο,
• και ταυτόχρονα ένα σοβαρό εργατικό δυστύχημα λαμβάνει περιορισμένη προβολή ή ήπια κριτική αντιμετώπιση.

Εκεί ακριβώς στηρίζεται και η κοινωνική κριτική που μπορεί να ασκηθεί:
ότι η οικονομική εξάρτηση μεγάλου μέρους των ΜΜΕ από κρατικούς ή ημικρατικούς ενεργειακούς κολοσσούς ενδέχεται να επηρεάζει την ένταση της δημοσιογραφικής πίεσης και της δημόσιας λογοδοσίας.

Όταν ένας απλός ιδιώτης εργοδότης βρεθεί αντιμέτωπος με θανατηφόρο εργατικό ατύχημα, οι κάμερες στήνονται έξω από την επιχείρηση, οι “ειδικοί” γεμίζουν τα πάνελ και οι ευθύνες προσωποποιούνται μέσα σε λίγες ώρες.

Όταν όμως πρόκειται για έναν οικονομικά ισχυρό οργανισμό με βαθιά διαφημιστική επιρροή, η δημόσια συζήτηση ξαφνικά χαμηλώνει.

Η ανθρώπινη ζωή, όμως, δεν μπορεί να κοστολογείται με βάση τα διαφημιστικά πακέτα.

Ο εργαζόμενος που χάθηκε δεν ήταν στατιστικό στοιχείο. Δεν ήταν απλώς “τεχνικό προσωπικό”. Ήταν ένας άνθρωπος που έφυγε για το μεροκάματο και δεν επέστρεψε ποτέ στο σπίτι του.

Και η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει και το ΣΕΠΕ (τεχνικός τομέας) να προβεί σε διερεύνηση των συνθηκών του δυστυχήματος και έκδοση πορίσματος με προσωποποιημένο καταλογισμό ευθυνών. Η δε απούσα εισαγγελία – σύμφωνα με δημοσιεύματα που δεν έχει αναφερθεί κάπου – σε ΑΜΕΣΗ ενεργοποίηση για τη διερεύνηση του ατυχήματος, και σύλληψη του/των υπευθύνων:

• Τι ακριβώς συνέβη.
• Αν τηρήθηκαν τα μέτρα ασφαλείας.
• Ποιοι είχαν την ευθύνη.
• Γιατί δεν υπάρχει πλήρης διαφάνεια.
• Και κυρίως, γιατί η ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας εξαφανίστηκε πίσω από μια ψυχρή υπηρεσιακή ανακοίνωση.

Γιατί όσο οι θάνατοι εργαζομένων αντιμετωπίζονται ως διοικητικές εκκρεμότητες και όχι ως κοινωνικές τραγωδίες, τόσο θα μεγαλώνει η αίσθηση ότι σε αυτή τη χώρα υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά:
ένα για τους ισχυρούς οργανισμούς και ένα για όλους τους υπόλοιπους.

Στέφανος Παπαδόπουλος