H Eurostat διαλύει το αφήγημα Μητσοτάκη περί βελτίωσης της ζωής των Ελλήνων – Αυξήθηκε η φτώχεια από το 2019

Σχεδόν εννέα στους δέκα κατοίκους της Ελλάδας δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα οικονομικά, με το 87,1% να δηλώνει το 2025 ότι αντιμετωπίζει τουλάχιστον κάποια δυσκολία. Το ποσοστό είναι μακράν το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι δείκτες που το συνοδεύουν, από το πραγματικό εισόδημα μέχρι τη στέγαση και την πρόσβαση στην υγεία, τοποθετούν τη χώρα σταθερά στο κατώτερο άκρο της ευρωπαϊκής κατάταξης.

Το 27,5% του πληθυσμού της Ελλάδας βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία – πηγή: Eurostat (πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

Αυξήθηκε η φτώχεια μεταξύ 2019-2025

Για όσους σπεύσουν να μιλήσουν για «στατιστική κοπτοραπτική» ή «μιζέρια», όπως κάνουν συνήθως τα γαλάζια στελέχη, η σύγκριση των φετινών στοιχείων με τις προηγούμενες χρονιές είναι αποκαλυπτική.

Από το 2022 ως και το 2025, έτη για τα οποία οι πίνακες της Eurostat επιτρέπουν άμεσες συγκρίσεις, οι σχετικοί δείκτες φτώχειας, αποκλεισμού και ανισοτήτων επιδεινώνονται.

Το 2025 το ποσοστό πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα άγγιξε το 27,5%, έναντι 26,3 το 2022. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο μετά τη Βουλγαρία (29,8%), η οποία όμως βελτίωσε τη θέση της στο ενδιάμεσο διάστημα.

Για τα παιδιά ως 17 ετών η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, με τον σχετικό δείκτη να ανέρχεται στο 29,6%, από 28,1% το 2022.

Αναζητώντας παλαιότερα δεδομένα, από τις εκθέσεις της ΕΛΣΤΑΤ, παρατηρούμε επιδείνωση σε κρίσιμους δείκτες καθ’ όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησης της ΝΔ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο κίνδυνος φτώχειας (χωρίς τον κοινωνικό αποκλεισμό). Το 2019, με περίοδο αναφοράς εισοδήματος το 2018, ο κίνδυνος φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (συντάξεις, επιδόματα) ανερχόταν στο 17,9% του πληθυσμού και η παιδική φτώχεια στο 21,1%

Μετά από εφτά χρόνια κυβέρνησης Μητσοτάκη τα φτωχά νοικοκυριά αυξήθηκαν στο 19,6% και η παιδική φτώχεια στο 22,8%.

Το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης είναι το τρίτο χαμηλότερο στην ΕΕ – πηγή: Eurostat

Χαμηλότερο από τη Βουλγαρία το πραγματικό διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα

Το διάμεσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα ανήλθε το 2025 σε 13.612 Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (PPS) ανά κάτοικο, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 22.630. Ο μέσος όρος της Ε.Ε. είναι έτσι περίπου 66% υψηλότερος από τον ελληνικό. Χαμηλότερα ποσά καταγράφουν μόνο η Ουγγαρία με 11.958 και η Ρουμανία με 12.861, ενώ στην κορυφή βρίσκονται το Λουξεμβούργο με 37.673, η Αυστρία με 32.002 και η Ολλανδία με 29.714. Οι μονάδες αγοραστικής δύναμης λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών, γι’ αυτό και επιτρέπουν συγκρίσεις της πραγματικής αγοραστικής δυνατότητας. Σε πείσμα των ισχυρισμών του κυβερνητικού εκπροσώπου κ. Σκέρτσου, η Βουλγαρία μας ξεπερνάει σε διάμεσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα, με 14.843 Mονάδες Αγοραστικής Δύναμης.

Η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη διολίσθηση στο πραγματικό εισόδημα σε σύγκριση με το 2010, κατά 22,3%, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ το εισόδημα έχει αυξηθεί κατά 25,4%.

Πραγματικό εισόδημα 22,3% κάτω από το 2010

Σε βάθος χρόνου η εικόνα γίνεται πιο βαριά. Αφαιρώντας την επίδραση του πληθωρισμού, το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα ήταν το 2025 κατά 22,3% χαμηλότερο από το 2010, ενώ στο σύνολο της Ε.Ε. αυξήθηκε κατά 25,4%. Η Ελλάδα και η Γαλλία είναι οι μόνες δύο χώρες με μείωση, με τη γαλλική να περιορίζεται στο 0,6%. Η Ρουμανία σημείωσε άνοδο 160,2%, ενώ αυξήσεις τουλάχιστον 50% κατέγραψαν η Βουλγαρία, η Πολωνία, η Κροατία, η Μάλτα, η Ουγγαρία και οι τρεις χώρες της Βαλτικής.

Το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα είναι το ποσό που χωρίζει τον πληθυσμό ακριβώς στη μέση, με το 50% να κερδίζει λιγότερα χρήματα και το 50% περισσότερα. Θεωρείται πιο αντιπροσωπευτικό για το επίπεδο διαβίωσης ενός πληθυσμού από ό,τι το μέσο εισόδημα, αφού αποκλείει τις επιδράσεις των ακραίων τιμών (π.χ. οι πολύ φτωχοί ή οι πολύ πλούσιοι).

Μεταξύ 2022 – 2025 το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα εμφανίζει αυξομειώσεις, με χειρότερο έτος το 2023, όταν η απόσταση από το 2010 άγγιξε το 28,4%.

Το 87% του πληθυσμού στην Ελλάδα έχει τουλάχιστον κάποια δυσκολία να τα βγάλει πέρα, έναντι 42,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου – πηγή: Eurostat

Δυσκολία να τα βγάλουν πέρα

Ένας από τους πλέον πολυσυζητημένους δείκτες είναι η «ικανότητα να τα βγάλουν πέρα» (ability to make ends meet), που αξιολογεί το πόσο εύκολα ή δύσκολα μπορεί ένα νοικοκυριό να καλύψει τις βασικές του ανάγκες με το καθαρό οικογενειακό εισόδημα (αφού αφαιρεθούν φόροι και εισφορές).  Οι απαντήσεις είναι σε μια κλίμακα από το 1 ως το 6: πολύ εύκολα, εύκολα, σχετικά εύκολα, με κάποια δυσκολία, με δυσκολία, με μεγάλη δυσκολία.

Όπως εξηγεί η Eurostat, ο υποκειμενικός αυτός δείκτης αντικατοπτρίζει το πώς βιώνουν τα νοικοκυριά τις οικονομικές πιέσεις, συμπληρώνοντας τους αντικειμενικούς δείκτες για το εισόδημα και την υλική στέρηση.

Στην Ελλάδα σχεδόν τα 9 στα 10 νοικοκυριά (87%), δηλώνουν ότι τα βγάζουν πέρα τουλάχιστον με κάποια δυσκολία, έναντι  42,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Ακόμη και η Βουλγαρία, με 76,9%, απέχει αισθητά από την Ελλάδα, ενώ στη Γερμανία το ποσοστό περιορίζεται στο 18,3% και στην Ολλανδία στο 19,8%.

Η Eλλάδα έχει τα πρωτεία και στην ενεργειακή φτώχεια, με το 18,1% να αδυνατεί να κρατήσει επαρκώς ζεστό το σπίτι του

Στεγαστική κρίση

Το 26,4% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά όπου οι δαπάνες στέγασης απορροφούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Στην Ε.Ε. το ποσοστό είναι 7,7%, με τη Δανία να ακολουθεί την Ελλάδα στο 23,4%. Παράλληλα, το 18,1% των κατοίκων δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να διατηρεί επαρκώς ζεστό το σπίτι του, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε., όπου ο μέσος όρος ήταν 8,8%. Στην άλλη άκρη της κατάταξης βρίσκεται η Φινλανδία με 2,6%.

Υλική στέρηση και αίσθηση φτώχειας

Η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση αφορά όσους δεν μπορούν να καλύψουν τουλάχιστον 7 από 13 στοιχεία που θεωρούνται απαραίτητα για μια επαρκή ποιότητα ζωής. Το 14,9% των Ελλήνων βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση, τρίτη χειρότερη επίδοση στην EE μετά τη Ρουμανία με 16,8% και τη Βουλγαρία με 15%. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 6,3% και το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφεται στη Σλοβενία, με 1,9%. Το 27,3% των Ελλήνων δεν μπορεί να πληρώσει για τακτική συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής, το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στα κράτη-μέλη, όταν στην Ε.Ε. είναι 12,1%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση στην «υποκειμενική φτώχεια». Όπως επιβεβαιώνει η έκθεση της Eurostat το 67,2% των Ελλήνων θεωρεί τον εαυτό του φτωχό, δηλαδή δηλώνει ότι τα βγάζει πέρα με δυσκολία ή μεγάλη δυσκολία. Η Βουλγαρία ακολουθεί με την υποκειμενική φτώχεια  στο 36,1% και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 17,6%. Στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. ο δείκτης δεν ξεπερνά το 25%.

Ο αναφέρει ανικανοποίητες ανάγκες υγείας

Πρώτοι και στις ανικανοποίητες ανάγκες υγείας

Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό πληθυσμού με αυτοαναφερόμενες ανικανοποίητες ανάγκες υγείας. Το 11,5% του πληθυσμού της Ελλάδας αναφέρει ότι τουλάχιστον μία φορά το 2025 δεν μπόρεσε να υποβληθεί σε ιατρικές εξετάσεις, ενώ τις είχε ανάγκη, ποσοστό υπετετραπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Και οι 13 ελληνικές περιφέρειες εμφάνισαν το 2025 υψηλότερα ποσοστά ανικανοποίητων αναγκών για ιατρική εξέταση από οποιαδήποτε άλλη περιφέρεια της Ε.Ε. Τα ποσοστά κυμαίνονταν από 9,1% στο Νότιο Αιγαίο έως 13,4% στο Βόρειο Αιγαίο. Η υψηλότερη τιμή εκτός Ελλάδας ήταν 9%, σε περιφέρεια της Φινλανδίας. Η Eurostat εξετάζει ως αιτίες το κόστος, την απόσταση και τις λίστες αναμονής, που σε επίπεδο Ε.Ε. αντιστοιχούν σε 1%, 0,1% και 1,2% του πληθυσμού.

Το ευρωπαϊκό υπόβαθρο και ο στόχος του 2030

Στο σύνολο της Ε.Ε. 92,7 εκατ. άνθρωποι, ή το 20,9% του πληθυσμού, βρέθηκαν το 2025 σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, περίπου 0,5 εκατ. λιγότεροι από το 2024. Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τον Κοινωνικό Πυλώνα στοχεύει σε μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατ. ανθρώπους έως το 2030, με 5 εκατ. από αυτούς να είναι παιδιά.

Διαβάστε την πλήρη έρευνα της Eurostat ΕΔΩ

in.gr