Υπουργός ή μόνιμος πρωταγωνιστής της πρόκλησης;

Υπάρχουν υπουργοί που επιλέγουν να αφήνουν πίσω τους έργο. Και υπάρχουν υπουργοί που επιλέγουν να αφήνουν πίσω τους θόρυβο. Ο Άδωνις Γεωργιάδης φαίνεται πως έχει επιλέξει οριστικά τη δεύτερη κατηγορία. Σχεδόν κάθε δημόσια εμφάνισή του συνοδεύεται από ένταση, αντιπαράθεση, προσβολές ή επικοινωνιακά τεχνάσματα. Αντί να απαντά στα πραγματικά προβλήματα του Εθνικού Συστήματος Υγείας, επιλέγει να συγκρούεται με γιατρούς, νοσηλευτές και συνδικαλιστές. Τους χαρακτηρίζει «συμμορία της μιζέριας», τους βαφτίζει «κομμουνιστές», επιχειρώντας να μετατρέψει κάθε κριτική σε ιδεολογικό πόλεμο.

Και όταν επισκέπτεται νοσοκομεία, δεν εγκαινιάζει νέα νοσοκομεία. Εγκαινιάζει ανακαινίσεις. Ανακαινίσεις που ασφαλώς είναι χρήσιμες, αλλά δεν λύνουν το τεράστιο πρόβλημα των ελλείψεων προσωπικού, των πολύωρων αναμονών και της υποστελέχωσης. Αντί να ακούσει τα αιτήματα των εργαζομένων, συχνά προκαλεί νέες εντάσεις. Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι η συμπεριφορά. Είναι η αίσθηση ότι θεωρεί πως βρίσκεται υπεράνω κάθε πολιτικού και θεσμικού ελέγχου.

 Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση των πρόσφατων καταγγελιών του πρώην υπουργού και πρώην συναδέλφου του στη Νέα Δημοκρατία, Μάριου Σαλμά. Ο κ. Σαλμάς υποστήριξε δημόσια ότι ο Άδωνις Γεωργιάδης συνομιλούσε με προστατευόμενο μάρτυρα στην υπόθεση Novartis και ζήτησε να ανοίξει ξανά ο σχετικός φάκελος. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σοβαρή πολιτική καταγγελία, η οποία προέρχεται μάλιστα από πρόσωπο που συμμετείχε στην ίδια κυβέρνηση. Αντί όμως να δοθούν σαφείς απαντήσεις επί της ουσίας, η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται διαρκώς σε άλλα θέματα. Ο δημόσιος διάλογος αλλάζει αντικείμενο και η ουσία χάνεται μέσα στον επικοινωνιακό θόρυβο.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, εμφανίστηκε πρόσφατα φορώντας έξυπνα γυαλιά με ενσωματωμένη κάμερα, επιχειρώντας να πείσει το κοινό ότι δεν υπάρχει κανένα απολύτως ζήτημα. Η εξήγησή του ήταν περίπου η εξής: δεν γινόταν καταγραφή, γιατί δεν άναβε το σχετικό φωτάκι, ενώ έτσι κι αλλιώς υπήρχαν δίπλα δημοσιογράφοι που κατέγραφαν εικόνα. Η επιχειρηματολογία αυτή όμως δεν απαντά στο βασικό ερώτημα. Το ζήτημα δεν είναι αν ανάβει ή όχι ένα μικρό λαμπάκι. Ούτε αν κάποιος τρίτος βιντεοσκοπεί στον ίδιο χώρο. Κάθε πρόσωπο που χρησιμοποιεί μέσο καταγραφής είναι υπεύθυνο για τη δική του συμπεριφορά και για τη συμμόρφωσή του με το ισχύον νομικό πλαίσιο. Το ότι κάποιος άλλος καταγράφει δεν απαλλάσσει κανέναν από τις δικές του υποχρεώσεις.

Συγγνώμη, αλλά έτσι λειτουργεί το κράτος δικαίου; Η προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν εξαρτάται από το αν άναψε ένα φωτάκι σε μια συσκευή. Ούτε καταργείται επειδή κάποιος άλλος κρατούσε κάμερα. Ο καθένας είναι υπεύθυνος για τις δικές του πράξεις. Το ότι ένας δημοσιογράφος κάνει τη δουλειά του δεν σημαίνει ότι κάθε υπουργός μπορεί να καταγράφει όποιον βρίσκεται απέναντί του χωρίς να δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα.

Και εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα. Δεν είναι τα γυαλιά. Δεν είναι η κάμερα. Δεν είναι καν το συγκεκριμένο περιστατικό. Είναι η νοοτροπία. Η αίσθηση ότι για κάθε θέμα υπάρχει πάντα μια εύκολη δικαιολογία. Ότι ποτέ δεν υπάρχει λόγος αυτοκριτικής. Ότι για όλα φταίνε οι άλλοι. Οι γιατροί. Οι δημοσιογράφοι. Οι συνδικαλιστές. Η αντιπολίτευση. Όλοι, εκτός από τον ίδιο.

Δυστυχώς, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι κάθε φορά που δημιουργείται μια νέα πολιτική ή θεσμική συζήτηση γύρω από τον ίδιο, η απάντηση δεν είναι η αυτοκριτική αλλά η σύγκρουση. Όποιος διαφωνεί χαρακτηρίζεται περίπου εχθρός. Όποιος ασκεί κριτική παρουσιάζεται ως πολιτικά υποκινούμενος. Και όποιος θέτει δύσκολα ερωτήματα αντιμετωπίζεται ως μέρος κάποιας συνωμοσίας.

Αυτό όμως δεν είναι ύφος υπουργού. Ένας υπουργός οφείλει να ενώνει, να απαντά με επιχειρήματα, να διαφυλάσσει το κύρος των θεσμών και να εκπέμπει σοβαρότητα. Όχι να μετατρέπει κάθε δημόσια εμφάνιση σε προσωπικό τηλεοπτικό επεισόδιο.

Το μεγαλύτερο όμως ερώτημα δεν αφορά πλέον τον ίδιο. Αφορά τον Πρωθυπουργό. Διότι όταν ένας υπουργός επαναλαμβάνει επί χρόνια την ίδια προκλητική συμπεριφορά, χωρίς καμία πολιτική συνέπεια, τότε η ευθύνη παύει να είναι αποκλειστικά δική του.

Η ανοχή μετατρέπεται σε πολιτική επιλογή. Και όταν μια πολιτική επιλογή επαναλαμβάνεται, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία.

Σε κάθε κυβέρνηση, οι υπουργοί αποτελούν τον καθρέφτη του Πρωθυπουργού που τους επιλέγει και τους διατηρεί στη θέση τους.

Αν λοιπόν η συγκεκριμένη συμπεριφορά συνεχίζει να θεωρείται αποδεκτή, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο υπουργός. Είναι το πρότυπο διακυβέρνησης που επιλέγει να την ανέχεται.

Ζωή Στεργίου