ΔΕΘ: Πως επί ένα διήμερο ο Κυριάκος Μητσοτάκης έβαλε το πιστόλι της ασφάλειας στον κρόταφο των ψηφοφόρων

Αν κάτι έγινε απολύτως σαφές από τη διήμερη παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, δεν είναι μόνο ότι η χώρα έχει εισέλθει πλέον σε προεκλογική περίοδο. Είναι και το αφήγημα στο οποίο θα «πατήσει» η ΝΔ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Πρόκειται για το αφήγημα του διλήμματος, το οποίο έφερε ουκ ολίγες φορές μπροστά αυτό το διήμερο ο Κυριάκος Μητσοτάκης: από τη μία η Νέα Δημοκρατία, η αυτοδυναμία και η «σταθερότητα» και από την άλλη η αβεβαιότητα, η ακυβερνησία και ο κίνδυνος να μπει η χώρα σε «περιπέτειες».

Μην ψηφίσετε… λάθος

Δεν εξέπληξαν κανέναν βέβαια τα όσα είπε ο πρωθυπουργός επ’ αυτού. Δεν είναι η πρώτη φορά που μίλησε για τους «κινδύνους» που ελλοχεύουν στην περίπτωση που οι ψηφοφόροι ψηφίσουν… λάθος -δεν το διατύπωσε έτσι, αλλά το ζουμί της τοποθέτησής του αυτό ήταν.

Στην ομιλία του ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ο ίδιος το ερώτημα εάν η μέχρι σήμερα πορεία της χώρας μπορεί «να μπει σε περιπέτειες», με κίνδυνο να ανατραπούν όσα, κατά την κυβέρνηση, κατακτήθηκαν τα τελευταία χρόνια, ή εάν η σημερινή διακυβέρνηση αποτελεί «τη μόνη σίγουρη προοπτική» της χώρας. Παράλληλα, επέμεινε στην ανάγκη «εσωτερικής πολιτικής σταθερότητας», σε έναν κόσμο γεωπολιτικά, οικονομικά και τεχνολογικά ασταθή.

Η επιλογή των λέξεων που χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός το διήμερο, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Κι αυτό επειδή δεν περιορίζεται πλέον στο κλασικό επιχείρημα μιας κυβέρνησης που ζητά να επανεκλεγεί επειδή θεωρεί ότι διαθέτει καλύτερο πρόγραμμα από τους αντιπάλους της. Προχωρά ένα βήμα παραπέρα: ζητά από τους πολίτες να συνυπολογίσουν το ρίσκο που, σύμφωνα με το δικό του αφήγημα πάντα, συνεπάγεται οποιαδήποτε διαφορετική επιλογή.

Από τη θετική ψήφο στην ψήφο αποτροπής

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ενδιαφέρουσα μετατόπιση της κυβερνητικής στρατηγικής. Το 2019 ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορούσε να ζητά κυρίως θετική ψήφο για μια πολιτική αλλαγή. Το 2023 μπορούσε να επικαλείται την πρώτη τετραετία και να ζητά συνέχιση της πορείας, ειδικά μετά τη μεγάλη περιπέτεια της πανδημίας. Το 2027 όμως θα συμπληρώνει οκτώ χρόνια στην εξουσία και η έννοια της «αλλαγής» εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να λειτουργήσει υπέρ του.

Πόσο μάλλον από τη στιγμή που σχεδόν σε όλες τις δημοσκοπήσεις η πλειονότητα των ερωτηθέντων εκτιμά ότι ήρθε ο καιρός για πολιτική αλλαγή, παρά το γεγονός ότι η ΝΔ έρχεται πρώτη στις προτιμήσεις.

Η αλυσίδα του φόβου

Από την άλλη όμως ο φόβος της αλλαγής μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της ΝΔ ή τουλάχιστον έτσι το σκέφτονται στο Μαξίμου. Και επ’ αυτού οικοδομείται η στρατηγική που έχει ο Κυριάκος Μητσοτάκης: μπορεί ο πολίτης να είναι δυσαρεστημένος από την ακρίβεια, μπορεί να θεωρεί ότι η κυβέρνηση απέτυχε σε επιμέρους τομείς, μπορεί ακόμη και να έχει απομακρυνθεί πολιτικά από τη ΝΔ.

Όταν όμως φτάσει μπροστά στην κάλπη, το ερώτημα που το Μαξίμου θέλει να βρίσκεται στο μυαλό του δεν είναι μόνο «είμαι ευχαριστημένος από την κυβέρνηση;», αλλά και «τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα αν αυτή φύγει;».

Η συνέντευξη Τύπου έκανε αυτή τη στρατηγική ακόμη σαφέστερη. Ο πρωθυπουργός μίλησε για τον κίνδυνο η χώρα να βρεθεί χωρίς κυβέρνηση μετά τις εκλογές, και μάλιστα μέσα σε μια «δύσκολη διεθνή συγκυρία». Υποστήριξε ότι μια υπηρεσιακή κυβέρνηση «δεν θα ήταν το καλύτερο», επικαλέστηκε την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ από την 1η Ιουλίου 2027 και κατέληξε ότι η χώρα χρειάζεται «σταθερό τιμόνι».

Η συλλογιστική που ακολούθησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και επιχειρεί να περάσει στον κόσμο μπορεί να αποτυπωθεί πολύ απλά: ο κόσμος γίνεται περισσότερο επικίνδυνος και απρόβλεπτος. Η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει μεγάλες γεωπολιτικές, οικονομικές και ευρωπαϊκές προκλήσεις. Για να τις αντιμετωπίσει χρειάζεται σταθερή κυβέρνηση. Σταθερότητα, κατά τον πρωθυπουργό, εξασφαλίζουν οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Κυβέρνηση συνεργασίας δεν διαφαίνεται. Συνεπώς, η αυτοδυναμία της ΝΔ καταλήγει να παρουσιάζεται ως η μοναδική ασφαλής επιλογή.

Μητσοτάκης ή χάος;

Πρόκειται ουσιαστικά για την πολιτική αξιοποίηση του φόβου χωρίς να απαιτείται να διατυπωθεί ωμά το «Μητσοτάκης ή χάος». Αν και στην ουσία επ’ αυτού πρόκειται. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θα το πει ποτέ. Αντιθέτως, σε συνέντευξή του τον περασμένο Φεβρουάριο είχε δηλώσει πως το συγκεκριμένο δίλημμα είναι «ψευδές». Τότε μάλιστα, είχε υπάρξει και δηκτικό σχόλιο από τον Αντώνη Σαμαρά: «Ποιο «Μητσοτάκης ή χάος»; Ο Μητσοτάκης είναι το χάος»

Σε κάθε περίπτωση και σύμφωνα με τους κανόνες της πολιτικής επικοινωνίας το ζητούμενο μήνυμα μπορεί να μεταδοθεί πολύ αποτελεσματικότερα με έννοιες όπως «σταθερότητα», «ασφάλεια», «εμπειρία», «δύσκολη διεθνής συγκυρία», «περιπέτειες» και «σταθερό τιμόνι». Η άλλη πλευρά αυτών των λέξεων είναι αυτονόητη: αστάθεια, ανασφάλεια, απειρία, περιπέτεια. Έτσι ο φόβος δεν εμφανίζεται ως φόβος. Εμφανίζεται ως αίτημα ασφάλειας.

Αντίφαση

Υπάρχει όμως μια εμφανής πολιτική αντίφαση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστηρίζει ότι δεν διαφαίνεται δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας και αποδίδει την ευθύνη γι’ αυτό στα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία έχουν αποκλείσει τη συνεργασία με τη ΝΔ. Στη συνέχεια χρησιμοποιεί την ίδια ακριβώς αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας ως επιχείρημα για να ζητήσει αυτοδυναμία.

Ακόμη περισσότερο, χαρακτήρισε το ενδεχόμενο συνεργασίας ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ «κυβέρνηση των ηττημένων», επιμένοντας ότι κυβέρνηση σχηματίζει το πρώτο κόμμα. Έτσι επιχειρεί να περιορίσει πολιτικά και τις πιθανές εναλλακτικές της επόμενης ημέρας: η δική του αυτοδυναμία εμφανίζεται ως κανονικότητα, ενώ μια διαφορετική κοινοβουλευτική πλειοψηφία παρουσιάζεται περίπου ως πολιτική ανωμαλία.

Συνεπώς εδώ δεν περιγράφεται ένας θεσμικός μονόδρομος αλλά μια πολιτική επιλογή, η οποία επιχειρείται να παρουσιαστεί στον ψηφοφόρο ως σχεδόν αναπόφευκτη.

Το ισχυρό χαρτί και το μεγάλο ρίσκο

Η στρατηγική αυτή δεν είναι παράλογη. Αντιθέτως, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική απέναντι σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν χρειάζεται απαραίτητα να πείσει όλους όσοι εγκατέλειψαν τη ΝΔ ότι η κυβέρνησή του τα έκανε όλα σωστά. Χρειάζεται ένα μέρος τους να αναρωτηθεί, λίγο πριν από την κάλπη: «και ποιος θα κυβερνήσει αν δεν είναι αυτός;».

Ενέχει όμως και σημαντικό πολιτικό ρίσκο. Γιατί όταν μια κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία οκτώ χρόνια, το επιχείρημα ότι η πολιτική ομαλότητα εξαρτάται από την παραμονή της μπορεί να εκληφθεί ως εκβιαστικό δίλημμα, κάτι που ήδη του καταλογίζει η αντιπολίτευση. Πολύ περισσότερο όταν η ίδια η κυβέρνηση παρουσιάζει την απουσία εναλλακτικής ως λόγο για να παραμείνει στην εξουσία.

Και κάπως έτσι ίσως διαμορφώνεται από τώρα το πραγματικό δίλημμα των εκλογών του 2027 που θέλει να επιβάλει το Μαξίμου. Όχι τόσο «ΝΔ ή αντιπολίτευση». Ούτε καν «Μητσοτάκης ή Τσίπρας». Αλλά κάτι πολύ απλούστερο και συναισθηματικά ισχυρότερο:  Μητσοτάκης ή αβεβαιότητα.

Και κάπως έτσι η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να μετατρέψει τη σταθερότητα και την ασφάλεια σε πολιτικό κεφάλαιο και την αβεβαιότητα σε φόβο. Το ερώτημα είναι εάν, ύστερα από οκτώ χρόνια διακυβέρνησης, οι ψηφοφόροι θα φοβηθούν περισσότερο την αλλαγή ή τη συνέχιση της ίδιας πορείας.

Δημήτρης Τερζής

in.gr