Μητσοτάκης: 1.000 μειώσεις τιμών στα ράφια – Αλλά πόσο μικραίνει πραγματικά ο λογαριασμός στο σούπερ μάρκετ;

Η κυβέρνηση επιμένει ότι η μάχη κατά της ακρίβειας αποδίδει αποτελέσματα. Οι καταναλωτές, ωστόσο, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μια καθημερινότητα στην οποία ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους του οικογενειακού προϋπολογισμού. Και κάπου ανάμεσα στις κυβερνητικές ανακοινώσεις και στις αποδείξεις των ταμείων βρίσκεται το πραγματικό μέτρο της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανήλθε στο ζήτημα με την κυριακάτικη ανάρτησή του, προβάλλοντας την παράταση της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών έως το τέλος του 2026, με περίπου 1.000 βασικά προϊόντα να διατίθενται σε χαμηλότερες τιμές.

Η νέα λίστα περιλαμβάνει 994 κωδικούς, με μέση μείωση περίπου 7,1%, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν από την αρμόδια Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς. Από αυτούς, 628 είναι επώνυμα προϊόντα, 307 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και 59 προϊόντα κρέατος.

Πρόκειται αναμφίβολα για μειώσεις που έχουν κάποια αξία για τους καταναλωτές. Το ερώτημα, όμως, είναι διαφορετικό: πόσο επηρεάζουν το συνολικό κόστος διαβίωσης και πόσο πραγματικά ελαφρύνουν ένα νοικοκυριό;

Οι αριθμοί των μειώσεων και η πραγματικότητα του καλαθιού

Η πρωτοβουλία έχει δύο χαρακτηριστικά που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή.

• Πρώτον, η συμμετοχή των επιχειρήσεων είναι εθελοντική. Οι προμηθευτές και οι αλυσίδες αποφασίζουν ποια προϊόντα θα εντάξουν και σε ποιο ποσοστό θα μειώσουν τις τιμές τους.

• Δεύτερον, οι μειώσεις αφορούν συγκεκριμένους κωδικούς και όχι το σύνολο των προϊόντων που αγοράζει μια οικογένεια.

Αυτό σημαίνει ότι η μείωση κατά 7,1% δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη μείωση του εβδομαδιαίου ή μηνιαίου λογαριασμού.

Για παράδειγμα, εάν μια οικογένεια ξοδεύει 400 ευρώ τον μήνα σε προϊόντα σούπερ μάρκετ και μόνο τα 100 ευρώ αφορούν κωδικούς που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, μια μέση μείωση 7,1% στα συγκεκριμένα προϊόντα συνεπάγεται εξοικονόμηση μόλις 7,10 ευρώ τον μήνα, υπό την προϋπόθεση ότι οι ποσότητες και οι υπόλοιπες τιμές παραμένουν σταθερές.

Το παράδειγμα είναι υποθετικό, αλλά αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα σε μια εντυπωσιακή ανακοίνωση για εκατοντάδες προϊόντα και στο πραγματικό οικονομικό όφελος.

Υπάρχει και μια δεύτερη παράμετρος. Η προηγούμενη φάση της πρωτοβουλίας περιλάμβανε περίπου 1.760 κωδικούς, ενώ η νέα λίστα είναι αισθητά μικρότερη. Η αφαίρεση εποχικών προϊόντων, όπως τα σχολικά είδη, εξηγεί μέρος της διαφοράς, δεν αναιρεί όμως την ανάγκη να εξεταστεί πόσο αντιπροσωπευτική είναι η νέα λίστα για τις καθημερινές αγορές.

Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται μόνο με προσφορές

Το πρόβλημα για τα νοικοκυριά δεν είναι αποκλειστικά η τιμή ενός προϊόντος, αλλά η συσσωρευμένη επιβάρυνση των τελευταίων ετών. Ακόμη και όταν ο πληθωρισμός υποχωρεί, αυτό δεν σημαίνει ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Σημαίνει, κατά κανόνα, ότι αυξάνονται με μικρότερο ρυθμό.

Έτσι, μια οικογένεια μπορεί να βλέπει χαμηλότερες τιμές σε ορισμένα προϊόντα και ταυτόχρονα να εξακολουθεί να πληρώνει πολύ περισσότερα από όσα πλήρωνε πριν από μερικά χρόνια. Επιπλέον, η πίεση δεν περιορίζεται στα τρόφιμα. Ενέργεια, καύσιμα, στέγαση και υπηρεσίες απορροφούν σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, περιορίζοντας τα χρήματα που απομένουν για τις βασικές ανάγκες.

Ακόμη και ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος αναγνώρισε ότι ο χειμώνας μπορεί να αποδειχθεί δύσκολος, επισημαίνοντας πως παράλληλα με τις μειώσεις σε συγκεκριμένους κωδικούς είναι πιθανό να καταγραφούν αυξήσεις σε άλλα προϊόντα.

Η παραδοχή αυτή δείχνει και τα όρια της κυβερνητικής παρέμβασης. Μια εθελοντική συμφωνία με τις επιχειρήσεις μπορεί να περιορίσει ορισμένες τιμές. Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της συνολική πολιτική αντιμετώπισης της ακρίβειας.

Η κυβέρνηση προβάλλει τους ελέγχους στην αγορά ως εγγύηση ότι οι ανακοινωμένες μειώσεις θα εφαρμοστούν. Πρόκειται για αναγκαία προϋπόθεση, αλλά όχι για επαρκή απάντηση. Το ουσιαστικό τεστ είναι να δημοσιοποιηθούν συγκρίσιμα στοιχεία για τις τιμές πριν και μετά τις παρεμβάσεις, να εξεταστεί αν οι μειώσεις διατηρούνται και να διαπιστωθεί ποιο είναι το πραγματικό όφελος ανά νοικοκυριό.

topontiki.gr